Państwo na s – lista krajów na tę literę

W polskiej wersji językowej lista państw na literę S obejmuje przede wszystkim takie kraje jak Stany Zjednoczone, Singapur, Serbia, Słowacja, Słowenia, Syria i wiele mniejszych organizmów z Karaibów oraz Afryki. To, co dokładnie trafi na taką listę, zależy jednak od przyjętej definicji państwa i języka. W artykule znajdziesz pełne zestawienie, podział geograficzny oraz praktyczne wskazówki do gry Państwa-Miasta.

Jak liczyć państwa na literę S?

Na pierwszy rzut oka pytanie wydaje się banalne. Wystarczy przecież otworzyć atlas i wypisać kraje, których nazwy zaczynają się na dwudziestą trzecią literę alfabetu. Problem pojawia się w momencie, gdy trzeba ustalić, według jakiego języka tworzymy listę.

W języku polskim ogromne znaczenie mają dwuznaki. Dlatego Szwecja i Szwajcaria nie należą do kategorii państw na S, mimo że w angielskich spisach Sweden oraz Switzerland jak najbardziej się tam znajdują. Podobnie działa to w drugą stronę – Hiszpania w polskim zestawieniu zaczyna się na H, ale angielskie Spain bez trudu trafia na literę S.

Równie ważne jest kryterium państwowości. Inaczej wygląda lista suwerennych członków ONZ, a inaczej zbiorcze tabele zawierające terytoria zależne, nieuznawane republiki czy regiony autonomiczne. Dobrym przykładem jest Szkocja, która bywa traktowana jako odrębny kraj, ale formalnie nie jest suwerennym państwem. Podobnie Sahara Zachodnia czy Somaliland trafiają do zestawień geopolitycznych, choć ich status międzynarodowy pozostaje nieuregulowany.

Ile jest państw na S w polskim nazewnictwie?

Przyjmując wyłącznie oficjalne polskie nazwy suwerennych państw uznawanych przez społeczność międzynarodową, lista jest dość długa. W różnych źródłach pojawia się najczęściej kilkanaście lub ponad dwadzieścia pozycji, w zależności od tego, czy uwzględniamy wszystkie członków ONZ, czy także byty o częściowym uznaniu.

Do najczęściej wymienianych krajów na literę S należą Stany Zjednoczone, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Salwador, Samoa, San Marino, Senegal, Serbia, Seszele, Sierra Leone, Singapur, Słowacja, Słowenia, Somalia, Sri Lanka, Sudan, Sudan Południowy, Surinam i Syria. W niektórych spisach dochodzą też terytoria takie jak Saint-Pierre i Miquelon, Saint-Barthélemy, Sint Maarten czy Svalbard i Jan Mayen.

W praktyce podczas gry w Państwa-Miasta liczy się przede wszystkim uznanie pozostałych uczestników rozgrywki. Dlatego warto przed rozpoczęciem zabawy ustalić, czy akceptujemy wyłącznie niepodległe kraje, czy również terytoria zależne i byty o dyskusyjnym statusie.

Pełne zestawienie wraz z podstawowymi danymi

Poniższa tabela porządkuje najważniejsze informacje o państwach i terytoriach, które w polskiej literaturze geograficznej pojawiają się na literę S. Dane o ludności mają charakter szacunkowy i mogą się różnić w zależności od źródła.

Warto pamiętać o Suazi, które do 2018 roku funkcjonowało w angielskich źródłach jako Swaziland. Obecnie kraj ten nosi oficjalną nazwę Eswatini, więc w nowszych spisach trafia już na literę E. To dobitnie pokazuje, że alfabetyczne zestawienia bywają wrażliwe na zmiany polityczne i urzędowe decyzje.

Gdzie leżą państwa na S?

Rozmieszczenie geograficzne tej grupy jest wyjątkowo nierównomierne. Afryka ma największą reprezentację, bo aż osiem krajów z omawianej kategorii znajduje się właśnie na tym kontynencie. Europa z siedmioma państwami jest druga, a następne miejsca zajmują Ameryka Północna, Azja, Ameryka Południowa oraz Australia i Oceania.

Rozrzut ten sprawia, że w kategorii literowej S spotykają się światy zupełnie od siebie odległe. Z jednej strony mamy Stany Zjednoczone, czyli globalne mocarstwo o obszarze przekraczającym 9,3 mln km². Z drugiej strony leży San Marino, które zajmuje zaledwie 61 km² i jest zamieszkiwane przez około 33 tysiące osób.

W Europie na szczególną uwagę zasługują Słowacja i Słowenia. Oba państwa wyrosły z rozpadu większych struktur politycznych – odpowiednio Czechosłowacji oraz Jugosławii. Serbia również należy do spadkobierców jugosłowiańskiej federacji, a jej stolicą pozostaje Belgrad.

Afryka i Azja

Afrykańska lista państw na S obejmuje Senegal, Seszele, Sierra Leone, Somalię, Sudan, Sudan Południowy oraz historycznie Suazi. Ta część świata pokazuje skrajne kontrasty – stabilny politycznie Senegal sąsiaduje w zestawieniu z Somalią i Sudanem Południowym, które przez lata zmagały się z konfliktami wewnętrznymi.

Sudan Południowy wyróżnia się dodatkowo tym, że jest najmłodszym uznanym państwem świata. Swoją niepodległość ogłosił w 2011 roku, po długiej wojnie domowej z północną częścią Sudanu. Jego stolica to Dżuba, a szacowana liczba mieszkańców wynosi około 11,9 miliona.

W Azji na literę S zaczynają się Singapur, Sri Lanka i Syria. Singapur jest najbardziej zurbanizowanym z tej trójki – to miasto-państwo, którego terytorium liczy niespełna 700 km², ale gospodarka należy do najsilniejszych na świecie. Sri Lanka natomiast to wyspa położona na Oceanie Indyjskim, z głównym ośrodkiem administracyjnym w Kolombo.

Ameryki i Oceania

Ameryka Północna reprezentowana jest przez Stany Zjednoczone, Salwador oraz kilka niewielkich państw karaibskich. Saint Lucia, Saint Kitts i Nevis oraz Saint Vincent i Grenadyny to wyspiarskie kraje o silnych związkach z dawnymi koloniami brytyjskimi. Ich gospodarki w dużej mierze opierają się na turystyce i usługach.

W Ameryce Południowej leży Surinam, dawna kolonia holenderska. To jeden z mniej zaludnionych krajów kontynentu, zamieszkiwany przez około 634 tysiące osób. Jego stolica to Paramaribo, a gospodarka opiera się głównie na wydobyciu surowców naturalnych.

Oceanię reprezentuje Samoa, położone na Pacyfiku. To państwo o powierzchni niespełna 3 tysięcy km² i liczbie mieszkańców zbliżonej do 219 tysięcy. W wielu podobnych zestawieniach pojawia się też Samoa Amerykańskie, które jest terytorium zależnym Stanów Zjednoczonych, a nie samodzielnym krajem.

Dlaczego Szwecja i Szwajcaria nie zawsze trafiają na S?

Odpowiedź wiąże się bezpośrednio z różnicami między polską a obcą pisownią. W polskim alfabecie dwuznak Sz jest odrębną konstrukcją, dlatego Szwecja i Szwajcaria sortowane są pod literą S, ale ich nazwy zaczynają się od Sz, a nie od pojedynczego S. W praktyce szkolnych łamigłówek bywa to źródłem sporów.

W angielskich zestawieniach Szwecja to Sweden, a Szwajcaria to Switzerland. Obie nazwy wchodzą wtedy bez trudu do kategorii państw na S. Analogicznie Hiszpania, która po polsku zaczyna się na H, po angielsku funkcjonuje jako Spain i również dołącza do literowego grona S.

To samo dotyczy Arabii Saudyjskiej. Po polsku nazwa zaczyna się od A, natomiast w wersji anglojęzycznej Saudi Arabia wylądowałaby na S. Dlatego każda lista państw według liter ma sens tylko wtedy, gdy jasno określimy język.

Jak wykorzystać listę państw na S w grze Państwa-Miasta?

Gra Państwa-Miasta opiera się na szybkim przywoływaniu nazw z określonych kategorii. Litera S daje ogromne możliwości, ale jednocześnie bywa zdradliwa, bo łatwo stracić czas na zastanawianie się nad pisownią Sz i Su. Najlepiej mieć przygotowany zestaw nazw, które można zapisać niemal automatycznie.

Ustalcie przed rozgrywką, czy uwzględniacie terytoria zależne, państwa nieuznawane oraz nazwy potoczne. W oficjalnych konkursach geograficznych najczęściej liczą się formy zalecane przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W grach towarzyskich zasady bywają jednak elastyczniejsze.

Do szybkiego zapisu przydają się krótkie nazwy, takie jak Samoa, Singapur czy Syria. Warto także pamiętać o tych rzadszych, na przykład o Seszelach, które często giną w cieniu bardziej oczywistych odpowiedzi. Im mniej popularne państwo, tym mniejsze ryzyko powtórzenia odpowiedzi z innym graczem.

Pomocne mogą być proste skojarzenia tematyczne:

• karaibskie „święte” państwa – Saint Lucia, Saint Kitts i Nevis, Saint Vincent i Grenadyny,
• dawne republiki jugosłowiańskie – Serbia i Słowenia,
• kraje afrykańskie z konfliktami – Somalia, Sudan, Sudan Południowy, Sierra Leone,
• najmniejsze i najszybsze do zapisania – San Marino, Samoa, Singapur.

Największym państwem na literę S pod względem powierzchni są Stany Zjednoczone, a najmniejszym – San Marino z obszarem zaledwie 61 km².

Najważniejsze ciekawostki o krajach na S

Zestawienia alfabetyczne rzadko opowiadają o tym, co naprawdę ciekawe. Tymczasem państwa na literę S kryją w sobie kilka faktów, które potrafią zaskoczyć nawet osoby dobrze orientujące się w geografii. Zebranie ich w jednym miejscu pozwala spojrzeć na tę kategorię z innej strony.

Szwajcaria szczyci się najdłuższym tunelem kolejowym globu – tunel bazowy pod Przełęczą Świętego Gotarda mierzy 57 km. Szwecja natomiast uchodzi za kraj o największej liczbie wysp na świecie, szacowanej na około 267 tysięcy. To liczby, które robią wrażenie nawet w skali globalnej.

San Marino bywa nazywane najstarszą republiką świata, ponieważ tradycja jego państwowości sięga 301 roku. Singapur z kolei dowodzi, że niewielki obszar nie musi ograniczać potencjału gospodarczego. Miasto-państwo należy do najzamożniejszych krajów Azji, a jego PKB per capita należy do najwyższych na świecie.

Nie można pominąć też Sudanu Południowego, który jest najmłodszym uznanym państwem globu. Jego powstanie w 2011 roku zmieniło mapę Afryki i przypomniało, jak dynamiczne potrafią być granice polityczne. Z kolei najwyższym szczytem w państwie na literę S jest Denali w Stanach Zjednoczonych, wznoszący się na 6194 m n.p.m.

Pod względem PKB na mieszkańca wśród krajów na literę S zdecydowanie prowadzi Szwajcaria z wartością 82 950 dolarów, podczas gdy w Surinamie wskaźnik ten wynosi zaledwie 246 dolarów.

Czy każde terytorium na S to państwo?

Nie każda nazwa na literę S widniejąca w atlasie oznacza suwerenne państwo. Wiele z nich to terytoria zależne, departamenty zamorskie lub wspólnoty autonomiczne. Takie byty często trafiają do zbiorczych tabel, ale nie mają pełnej podmiotowości międzynarodowej.

Przykłady to Saint-Barthélemy, Saint-Martin, Sint Maarten, Saint-Pierre i Miquelon, Svalbard i Jan Mayen czy Samoa Amerykańskie. Każde z nich posiada własną administrację i lokalną stolicę, jednak w sensie prawnym podlegają innym państwom, najczęściej Francji, Holandii, Norwegii, Danii lub Stanom Zjednoczonym.

Podobnie rzecz ma się z bytami o nieuregulowanym statusie międzynarodowym. Kosowo, Palestyna, Sahara Zachodnia, Somaliland czy Cypr Północny funkcjonują de facto jako odrębne jednostki polityczne, ale ich uznanie na arenie światowej pozostaje częściowe. Dlatego w grze Państwa-Miasta zawsze warto precyzyjnie ustalić, co uznajemy za prawidłową odpowiedź.

Znaczenie standardu ISO 3166

Międzynarodowy standard ISO 3166 porządkuje kody państw i terytoriów zależnych. To właśnie z jego powodu w wielu bazach danych obok niepodległych krajów pojawiają się również zamorskie wspólnoty. Dla zwykłego użytkownika atlasu takie rozróżnienie może wydawać się nieistotne, ale dla statystyków i geografów ma znaczenie fundamentalne.

W kontekście alfabetycznej listy państw na S standard ten potrafi mocno zmienić wynik. Wystarczy, że baza danych uwzględnia terytoria zależne, a zamiast dwudziestu krajów otrzymamy ponad trzydzieści pozycji. Dlatego odpowiadając na pytanie o liczbę państw, zawsze należy doprecyzować źródło.

Jak zapamiętać państwa na literę S?

Zapamiętywanie alfabetyczne działa najlepiej w połączeniu z podziałem geograficznym i skojarzeniami. Zamiast uczyć się suchej listy, warto pogrupować kraje według kontynentów i wspólnych cech. Dzięki temu w grze szybciej przywołasz właściwą nazwę pod presją czasu.

Afrykańską grupę można zapamiętać przez rym lub zdanie, które łączy Senegal, Seszele, Sierra Leone, Somalię, Sudan i Sudan Południowy. W Europie naturalnym skojarzeniem są dawne państwa socjalistyczne, czyli Serbia, Słowacja i Słowenia, do których dokładają się mikropaństwo San Marino oraz kraje skandynawskie i alpejskie z Sz.

W Ameryce Północnej największą rolę odgrywają Stany Zjednoczone, a obok nich małe wyspy karaibskie. Warto odnotować, że wszystkie „święte” nazwy – Saint Lucia, Saint Kitts i Nevis, Saint Vincent i Grenadyny – odnoszą się właśnie do obszaru Karaibów.

Azjatycka trójka to Singapur, Sri Lanka i Syria. Singapur można skojarzyć z lwem i nowoczesną architekturą, Sri Lanka z herbatą oraz położeniem na Oceanie Indyjskim, a Syria z Damaszkiem jako jednym z najstarszych miast świata.

Jak zmiany polityczne wpływają na listę?

Alfabetyczne zestawienia nie są stałe. Oprócz wspomnianej zmiany Suazi na Eswatini, historia zna też przykłady krótkotrwałych bytów politycznych. Serbia i Czarnogóra istniała jako związek państw w latach 2003–2006, a jej nazwa również zaczynała się na S. Po rozpadzie oba kraje trafiły do odrębnych kategorii.

Podobnie rozpad Czechosłowacji sprawił, że Słowacja pojawiła się na mapie jako samodzielny gracz. Wcześniej funkcjonowała wyłącznie jako część federacji, która w całości zaczynała się na C. Dziś Słowacja jest już oczywistą odpowiedzią w kategorii państw na S.

Zmiana nazwy Suazi na Eswatini w 2018 roku przesunęła ten kraj w angielskich zestawieniach z litery S do litery E.

Podsumowanie najważniejszych danych o państwach na S

Zgromadzenie wszystkich danych w jednym miejscu pozwala dostrzec, jak bardzo zróżnicowana jest literowa kategoria S. Różnice w powierzchni, liczbie ludności, zamożności i położeniu geograficznym należą do największych spośród wszystkich liter alfabetu.

Największym krajem na S są Stany Zjednoczone z powierzchnią ponad 9,3 mln km² i populacją przekraczającą 345 milionów. Najmniejszym – San Marino, które zajmuje 61 km² i liczy około 34 tysięcy mieszkańców. Najbogatszym państwem jest Szwajcaria z PKB na mieszkańca równym 82 950 dolarów, a najbiedniejszym Sudan lub Somalia w zależności od wskaźnika.

Najwyższym szczytem w obrębie tych państw jest Denali na Alasce, osiągający 6194 m n.p.m. Najdłuższą rzeką przepływającą przez omawiane kraje jest Nil, który przecina Sudan i uchodzi do Afryki jako jeden z jej najważniejszych cieków wodnych.